ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ
Κύριε Πρόεδρε,
Κύριε Γενικέ
Γραμματέα,
Αγαπητές
και αγαπητοί σύνεδροι,
Σας ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση να απευθύνω
χαιρετισμό στο 40ο Εκλογοαπολογιστικό Συνέδριο της ΓΕΝΟΠ/ΔΕΗ‑ΚΗΕ.
Η σημερινή διαδικασία δεν είναι τυπική. Είναι κρίσιμη
για το μέλλον της ΔΕΗ, των εργαζομένων και – πάνω απ’ όλα – για την ενεργειακή
ασφάλεια της χώρας.
Το θέμα του
Συνεδρίου σας, «Ενεργειακές Υποδομές και
Αγορές σε Πράσινη Μετάβαση. Ο Ρόλος της Παραγωγής, Μεταφοράς και Διανομής στο
Νέο Μοντέλο Ανάπτυξης, με επίκεντρο τον άνθρωπο», αποτυπώνει με ακρίβεια το
μεγάλο στοίχημα της εποχής μας:
να προχωρήσει η μετάβαση, αλλά με τον άνθρωπο μπροστά,
όχι πίσω από τις εξελίξεις.
Η ΠΟΣ/ΔΕΗ το δηλώνει καθαρά:
• Δεν είμαστε αντίθετοι στην πράσινη
ενέργεια.
• Είμαστε αντίθετοι στη
βίαιη, απρογραμμάτιστη και κοινωνικά άδικη μετάβαση.
Και το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υπόθεση
του λιγνίτη.
Ο λιγνίτης:
από «παρωχημένος» σε σωσίβιο ανάγκης
Η χώρα μας υπέστη μια βίαιη απολιγνιτοποίηση, χωρίς
σχέδιο, χωρίς ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα και χωρίς καμία ουσιαστική μέριμνα για
τους εργαζόμενους και τις τοπικές κοινωνίες.
Η βεβιασμένη αυτή επιλογή όχι μόνο αποδιάρθρωσε
παραγωγικές δομές δεκαετιών, αλλά μας άφησε ενεργειακά εκτεθειμένους τη στιγμή
της μεγαλύτερης κρίσης.
Έτσι, ο λιγνίτης - που μέχρι χθες παρουσιαζόταν ως
«παρωχημένος» - μετατράπηκε ξαφνικά σε σωσίβιο ανάγκης, αποδεικνύοντας ότι η
ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να γίνεται με συνθήματα, αλλά με σοβαρό
σχεδιασμό, κοινωνική προστασία και σεβασμό στις τοπικές οικονομίες.
Κι όμως, όταν ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία και η
Ευρώπη βρέθηκε εγκλωβισμένη στην εξάρτηση από το φυσικό αέριο, η ίδια κυβέρνηση
που μιλούσε για «τέλος εποχής» ζήτησε να αυξηθεί η λιγνιτική παραγωγή κατά 50%
για να κρατηθεί όρθιο το σύστημα.
Αυτό δεν είναι απλώς αντίφαση.
Είναι η πιο καθαρή απόδειξη ότι ο λιγνίτης παραμένει εθνικό καύσιμο ασφαλείας, κρίσιμο σε περιόδους
κρίσεων και ακραίων συνθηκών.
Η πρόωρη εγκατάλειψή του οδήγησε:
• σε
ενεργειακή εξάρτηση,
• σε
υψηλότερο κόστος,
• σε
μεγαλύτερη ευαλωτότητα για τα νοικοκυριά και τη χώρα.
Αποθήκευση
ενέργειας: το μεγάλο κενό του σχεδιασμού
Η απολιγνιτοποίηση προχώρησε χωρίς να έχει προηγηθεί
αυτό που κάθε σοβαρό ενεργειακό σύστημα θεωρεί αυτονόητο:
η δημιουργία
επαρκούς αποθήκευσης ενέργειας.
Χωρίς αντλησιοταμιεύσεις, χωρίς συστήματα αποθήκευσης
ενέργειας, χωρίς υποδομές που να εξομαλύνουν την παραγωγή των ΑΠΕ, η χώρα
οδηγήθηκε σε ένα μοντέλο που στηρίζεται υπερβολικά στο φυσικό αέριο.
Και αυτό το κενό πληρώθηκε ακριβά - οικονομικά και
γεωπολιτικά.
Οι
λιγνιτικές περιοχές: από παραγωγικοί πυλώνες σε ζώνες ερημοποίησης
Η απολιγνιτοποίηση εφαρμόστηκε χωρίς δίχτυ προστασίας.
Οι περιοχές που σήκωσαν για δεκαετίες το βάρος της
ηλεκτροπαραγωγής βρέθηκαν ξαφνικά μπροστά σε κλείσιμο μονάδων, απώλεια θέσεων
εργασίας, οικονομική συρρίκνωση και δημογραφική κατάρρευση.
Η Δυτική Μακεδονία και η Μεγαλόπολη δεν χρειάζονται
λόγια.
Χρειάζονται πραγματικές επενδύσεις, πραγματικές δουλειές, πραγματική προοπτική. Και μέχρι σήμερα, αυτό δεν το είδαν.
Την ίδια στιγμή, παρατηρούμε και μια ακόμη
προβληματική εξέλιξη: την υπαναχώρηση της ΔΕΗ από τον κεντρικό της ρόλο στην
ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, προς όφελος ιδιωτικών σχημάτων, χωρίς
χωροταξικό σχεδιασμό και χωρίς ουσιαστικό όφελος για τις τοπικές κοινωνίες.
Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια δεν μπορεί να
αναπτύσσονται αποσπασματικά, με έργα που δεσμεύουν τεράστιες εκτάσεις, χωρίς
συμμετοχή των κατοίκων, χωρίς ανταποδοτικότητα και χωρίς σεβασμό στην
παραγωγική φυσιογνωμία κάθε περιοχής.
Όταν ο
ιστορικός δημόσιος πυλώνας της ενεργειακής πολιτικής παραμερίζεται και τη θέση
του καταλαμβάνουν επενδυτές που λειτουργούν αποκλειστικά με όρους απόδοσης
κεφαλαίου, τότε η μετάβαση παύει να είναι δίκαιη και μετατρέπεται σε μια ακόμη
αγορά προς εκμετάλλευση.
Ανταποδοτικότητα:
όταν η Πολιτεία μοιράζει "καθρεφτάκια για Ιθαγενείς"
Και μέσα σε όλα αυτά, βλέπουμε και το εξής παράδοξο:
να παρουσιάζεται ως «ανταποδοτικότητα» ένα ομόλογο 5
εκατομμυρίων ευρώ, αποκλειστικά για τους κατοίκους της Κοζάνης και της
Φλώρινας.
Ένα ομόλογο που:
• αφορά
μόλις 50.000 ομολογίες,
• με
ονομαστική αξία 100 ευρώ,
• με ελάχιστη
συμμετοχή 5 ομολογίες,
• και με
σταθερή απόδοση 8%,
δηλαδή ένα εργαλείο που μπορεί να είναι χρήσιμο, αλλά
δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως "λύση" για την ερημοποίηση ολόκληρων περιοχών.
Και το πιο προκλητικό:
η Μεγαλόπολη είναι εκτός.
Η Μεγαλόπολη, που υπέστη τις ίδιες - αν όχι
μεγαλύτερες - συνέπειες από την απολιγνιτοποίηση.
Η Μεγαλόπολη, που έχασε θέσεις εργασίας, εισόδημα,
πληθυσμό.
Η Μεγαλόπολη, όπως και η Δυτική Μακεδονία, που σήκωσαν
για δεκαετίες το βάρος της ηλεκτροπαραγωγής για όλη τη χώρα.
Αυτή η επιλεκτική «ανταποδοτικότητα» δεν είναι
πολιτική.
Είναι μοίρασμα καθρεφτακίων για Ιθαγενείς.
Και οι εργαζόμενοι, οι οικογένειες και οι τοπικές
κοινωνίες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως κοινό σε επικοινωνιακές φιέστες.
Αν η Πολιτεία θέλει πραγματικά να στηρίξει τις
λιγνιτικές περιοχές,
τότε η ανταποδοτικότητα πρέπει να είναι:
• δίκαιη,
• ισότιμη,
• ουσιαστική,
• και να
αφορά όλες τις περιοχές που πλήρωσαν το κόστος της μετάβασης.
Όχι μόνο όσες χωράνε σε ένα δελτίο Τύπου.
Η Πτολεμαΐδα
5: το πιο ακριβό ενεργειακό παράδοξο της χώρας
Δεν μπορούμε να μιλάμε για σοβαρό ενεργειακό σχεδιασμό
όταν:
• μια
μονάδα που κόστισε 1 δισ. 800
εκατομμύρια ευρώ ολοκληρώθηκε για να λειτουργήσει ως λιγνιτική,
• και μέσα
σε λίγους μήνες ανακοινώθηκε ότι θα χρειαστούν άλλα 300 εκατομμύρια για να μετατραπεί σε μονάδα φυσικού αερίου.
Αυτό δεν είναι μετάβαση.
Είναι σπατάλη
πόρων, έλλειψη στρατηγικής και υποτίμηση της νοημοσύνης των εργαζομένων και της
κοινωνίας.
Data Centers: αυξανόμενη
ζήτηση χωρίς αντίστοιχο σχεδιασμό
Την ίδια στιγμή, η χώρα προσελκύει μεγάλα data centers,
τα οποία απαιτούν τεράστια ποσά ηλεκτρικής ενέργειας, σταθερότητα δικτύου και
υψηλή αξιοπιστία.
Δεν μπορεί η Ελλάδα να φιλοδοξεί να γίνει κόμβος
ψηφιακών υποδομών,
όταν
αποδυναμώνει τις μονάδες βάσης που εξασφαλίζουν την αδιάλειπτη παροχή ισχύος.
Δεν μπορεί να ζητάμε από τη ΔΕΗ να στηρίξει την
ψηφιακή οικονομία,
και ταυτόχρονα να της αφαιρούμε τα εργαλεία που
εξασφαλίζουν την επάρκεια και την ευστάθεια του συστήματος.
Η θέση μας
είναι αδιαπραγμάτευτη
• Ναι στην
πράσινη ενέργεια, αλλά με μέτρο, με σχέδιο και με σεβασμό στον άνθρωπο.
• Όχι σε
αποφάσεις που λαμβάνονται ερήμην των εργαζομένων και των κοινωνιών που σηκώνουν
το βάρος της μετάβασης.
• Όχι στη
μετατροπή της μετάβασης σε άλλοθι για συρρίκνωση προσωπικού, αποδυνάμωση
δικαιωμάτων και υποβάθμιση εργασιακών σχέσεων.
Οι εργαζόμενοι στην παραγωγή, στη μεταφορά και στη
διανομή αποτελούν τον κορμό του συστήματος.
Χωρίς
αυτούς, δεν υπάρχει ούτε ενεργειακή ασφάλεια ούτε ανάπτυξη.
Η ΠΟΣ/ΔΕΗ
διεκδικεί:
• Εγγυήσεις
για τις θέσεις εργασίας σε όλο το φάσμα της ΔΕΗ.
• Σεβασμό
στις συλλογικές συμβάσεις και στις θεσμικές κατακτήσεις.
• Επενδύσεις
σε ασφάλεια, εκπαίδευση και ανθρώπινο δυναμικό.
• Συμμετοχή
των εργαζομένων στον σχεδιασμό της μετάβασης.
• Διατήρηση
του λιγνίτη ως στρατηγικού αποθέματος για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Η ΔΕΗ είναι
πυλώνας δημόσιου συμφέροντος
Οι κρίσιμες ενεργειακές υποδομές - παραγωγή, μεταφορά,
διανομή - δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως εμπορεύσιμα προϊόντα.
Αποτελούν εθνικό κεφάλαιο και θεμέλιο της κοινωνικής
συνοχής.
Η ΠΟΣ/ΔΕΗ θα συνεχίσει να υπερασπίζεται με συνέπεια:
• τον
δημόσιο χαρακτήρα των στρατηγικών υποδομών,
• την
προσιτή ενέργεια για τα νοικοκυριά,
• την
προστασία των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων,
• την ασφάλεια
και αξιοπρέπεια των εργαζομένων.
Η ενότητα
είναι η δύναμή μας
Η συνεργασία ΠΟΣ/ΔΕΗ και ΓΕΝΟΠ/ΔΕΗ‑ΚΗΕ δεν
είναι τυπική.
Είναι σταθερή, αναγκαία, ουσιαστική και στρατηγική.
Μόνο ενωμένοι μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι η μετάβαση
θα είναι δίκαιη, ότι η ΔΕΗ θα παραμείνει ισχυρή και ότι οι εργαζόμενοι θα έχουν
τον ρόλο που τους αξίζει.
Κλείνοντας, εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες του
Συνεδρίου σας.
Οι αποφάσεις σας θα καθορίσουν την επόμενη μέρα.
Και η ΠΟΣ/ΔΕΗ θα είναι παρούσα, σταθερή και μαχητική,
δίπλα στους εργαζόμενους και δίπλα στη ΓΕΝΟΠ, σε κάθε βήμα αυτής της πορείας.
Σας ευχαριστώ.


