Ο Ν. 4670/2020 (Βρούτση), συνέχεια του Ν. 4387/2016 (Κατρούγκαλου)
Η νομοθέτηση του Ν. 4670/2020 γνωστός ως νόμος Βρούτση στηρίχτηκε στο «οπλοστάσιο» των μνημονιακών αντιασφαλιστικών και αντισυνταξιδοτικών ρυθμίσεων των νόμων του πρώτου και δεύτερου μνημονίου (2010-2012) που είχαν και την σφραγίδα του ως Υπουργού της τότε κυβέρνησης που υιοθετήθηκαν οι περισσότερες στην συνέχεια από τον Ν.4387/2016 (Κατρούγκαλου). Η δεύτερη απόπειρα του κ. Βρούτση ως Υπουργού της κυβέρνησης Μητσοτάκη από το 2019 - αφού πρώτα κορόιδεψαν τους συνταξιούχους ότι θα καταργούσαν τον «κακό» νόμο Κατρούγκαλου - τελικά όμως τον διατήρησαν. Τον θωράκισαν και τον ενίσχυσαν στα βασικά του σημεία. Ο Ν. 4670/2020 πατάει πάνω στις βασικές δομικές αρχές του νόμου Κατρούγκαλου. Οι Ν. 4387/2016 και 4670/2020 μπορούν να χαρακτηριστούν «δίδυμα αδελφάκια». Αυτό για κάποιους που δαιμονοποιούν μόνο τον νόμο Κατρούγκαλου και «σφυρίζουν» αδιάφορα για τον νόμο Βρούτση.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στον νόμο Βρούτση υπάρχουν τριάντα έξι (36) τροποποιήσεις (τροποποίηση-κατάργηση-προσθήκη) άρθρων του νόμου Κατρούγκαλου! Όλες τους αφορούν τυπικές επιμέρους πτυχές του που δεν έχουν μεταβάλλει καμία βασική αντιασφαλιστική ρύθμιση του και εξακολουθούν να έχουν ισχύ.
Βασικός στόχος η διατήρηση της μείωσης του δημοσιονομικού κόστους όπως επιβλήθηκε στη χώρα μας με την εφαρμογή των μνημονίων. Παρεμβάσεις στις περικοπές των κύριων και επικουρικών συντάξεων, των δώρων και των εφάπαξ, την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, την περικοπή του ΕΚΑΣ, την εφαρμογή της ΕΑΣ και της προσωπικής διαφοράς και μια σειρά άλλων ρυθμίσεων όπως παρακάτω απαριθμούνται. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι όσες πολιτικές δυνάμεις βρέθηκαν σε θέσεις κυβερνητικής εξουσίας και υλοποίησαν τις μνημονιακές ρυθμίσεις στο ασφαλιστικό εκτός από 2-3 θέματα σε επίπεδο διακηρύξεων (επαναφορά δώρων, μείωση ΕΑΣ, προσωπική διαφορά) δεν μιλούν όχι για κατάργηση αλλά ούτε για βελτίωση των αρνητικών ρυθμίσεων των μνημονιακών νόμων επτά χρόνια μετά την περίφημη έξοδο από τα μνημόνια.
Θα σταθούμε αναλυτικά σε ρυθμίσεις του νόμου Βρούτση που θεμελιώνουν
τις παραπάνω εκτιμήσεις.
· Συνταξιοδοτική δαπάνη: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ (στο Άρθρο 25) τη διενέργεια αναλογιστικών μελετών των νόμων (3863/2010, 3865/2010 και 4387/2016 ) ανά τριετία από το 2017 για παρακολούθηση της εθνικής συνταξιοδοτικής δαπάνης για τις συντάξεις σε προβολή μέχρι το 2060 χωρίς αυτές να υπερβούν το 2,5% του ΑΕΠ, με έτος αναφοράς το 2009.
· Περικοπές Συντάξεων: ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΕ (στο Άρθρο 25) τις περικοπές των συντάξεων, των Ν. 4051/2012 (Λοβέρδου - Κουτρουμάνη), 4093/2012 (Βρούτση) όπως θεσπίστηκαν και στον Ν. 4387/2016 (Κατρούγκαλου) να διατηρηθούν μέχρι το 2018 στο ύψος που βρίσκονταν στις 31-12-2014.
· Αναδρομικά 11μήνου: Η μη εφαρμογή τις θετικών αποφάσεων 2287-2288/2015 του ΣτΕ, για τις μειώσεις των Ν. 4051/2012 και 4093/2012, η ψήφιση του Ν.4387/2016 με την ρύθμιση του Άρθρου 14 οδήγησαν στη διεκδίκηση μόνο για το 11μηνο, δηλ. 16-6-2015 απόφαση ΣτΕ μέχρι 12-5-2016 ψήφιση του νόμου.
Στη συνέχεια μετά την θετική απόφαση 1439/2020 του ΣτΕ, η σημερινή κυβέρνηση ψήφισε τον Ν. 4714/2020 (Βρούτση και αυτός), καταβάλλοντας το 11μηνο μόνο για τις κύριες συντάξεις, απαγορεύοντας την άσκηση αγωγών για τις υπόλοιπες διεκδικήσεις (Δώρα, επικουρικές) για όσους δεν είχαν κάνει αγωγές μέχρι την 31-7-2020.
Και το άρθρο 114 του Ν. 4714/2020 κρίθηκε ως συνταγματικό με τις αποφάσεις 1403 -1408/2022 της Ολομέλειας του ΣτΕ.
· Επικουρική Σύνταξη: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ (στο Άρθρο 44) την κατάργηση της κρατικής χρηματοδότησης για τις επικουρικές συντάξεις των νόμων 4052/2012 και 4387/2016.
Σε περίπτωση ελλειμμάτων θα λειτουργεί αυτόματος μηχανισμός εξισορρόπησης, ο οποίος αποκλείει κάθε αύξηση των συντάξεων, η λεγόμενη ρήτρα μηδενικού ελλείματος.
· Περικοπές Δώρων: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ την περικοπή των δώρων των Ν. 3845/2010 και 4093/2012 και 4387/2016. Με τον Ν. 4611/2019, υπήρξε η επαναφορά της λεγόμενης 13ης σύνταξης έστω και κλιμακωτά, ανά μηνιαίο ύψος των συντάξεων την οποία ψήφισε η σημερινή κυβέρνηση ως αντιπολίτευση το 2019 την οποία κατήργησε ως κυβέρνηση το 2020 με το άρθρο 47 του νόμου Ν. 4670 (Βρούτση).
· Μείωση Εφάπαξ: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ την μείωση των εφάπαξ μέσω του νέου τρόπου υπολογισμού που θεσπίστηκε στο Άρθρο 35 του Ν. 4387/2016.
· Αναστολή της Αύξησης των Συντάξεων: ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΕ (στο Άρθρο 25) την αναστολή της αύξησης («πάγωμα») όλων των κύριων συντάξεων έως το τέλος του 2022. Σταδιακά αυτό γινόταν μέσω των νόμων 3863/2010, 3865/2010, 4024/2011, 4334/2015, 4336/2015, 4387/2016, 4472/2017 και 4475/2017.
· Εθνική και Ανταποδοτική Σύνταξη: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ, το διαχωρισμό της κύριας σύνταξης σε δύο διακριτά τμήματα (εθνική και ανταποδοτική). Την εθνική που εγγυάται το κράτος και την ανταποδοτική που είναι συνάρτηση των εισφορών στο σύνολο του εργασιακού βίου. Η ρύθμιση αυτή πρωτοθεσπίστηκε με τον Ν. 3845/2010, 3863/2010, 3865/2010, 4336/2015 και 4387/2016.
· Υπολογισμός Ανταποδοτικής Σύνταξης: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ τον τρόπο υπολογισμού της ανταποδοτικής σύνταξης με βάση τις συντάξιμες αποδοχές τού συνόλου τού εργασιακού βίου των νόμων 3845/2010, 3863/2010 και 4387/2016. Αντί των συντάξιμων αποδοχών του τελευταίου χρόνου ή της καλύτερης πενταετίας, που ίσχυε πριν τα μνημόνια.
Με αυτό τον τρόπο στο μέλλον οι συντάξεις θα μειωθούν δραστικά αφού οι καταληκτικοί μισθοί είναι πιο υψηλοί και θα απέδιδαν υψηλότερες συντάξεις.
· Ανταποδοτικότητα συντάξεων: Με την 1891/2019 απόφαση του ΣτΕ κρίθηκαν τα ποσοστά αναπλήρωσης του νόμου Κατρούγκαλου αντισυνταγματικά. Στο Άρθρο 24 υπήρξε βελτίωση των ποσοστών αναπλήρωσης της ανταποδοτικής σύνταξης μόνο για τα πάνω από τα 30 έως τα 40 έτη. Διατήρησε την μειωμένη ανταποδοτικότητα του Ν. 4387/2016 στα απαράδεκτα χαμηλά επίπεδα για όσους ασφαλισμένους δεν μπόρεσαν (ή δεν θα μπορέσουν στο μέλλον) να ξεπεράσουν 30 χρόνια πλήρους ασφάλισης.
· Επανυπολογισμός παλαιών Συντάξεων: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ τον απαράδεκτο θεσμό τού επανυπολογισμού - αναπροσαρμογής των παλαιών (προ 13-5-2016) συντάξεων. Με την εκ νέου νομιμοποίηση της πρωτοφανούς διάταξης του Ν. 4387/2016 τέθηκαν σε «ομηρία» 1 εκατ. παλαιοί συνταξιούχοι με αποτέλεσμα την μη καταβολή αυξήσεων τους την τελευταία τριετία (2023-2025) λόγω θετικής προσωπικής διαφοράς.
· Κατάργηση και μείωση κατωτάτων ορίων Σύνταξης: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ την μείωση των κατωτάτων ορίων στις κύριες συντάξεις στο ύψος της εκάστοτε εθνικής σύνταξης και την κατάργηση των κατωτάτων ορίων στις επικουρικές συντάξεις, που θέσπισε ο νόμος Κατρούγκαλου.
· Χορήγηση Εθνικής Σύνταξης: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ ως ελάχιστο χρόνο ασφάλισης για τη χορήγηση της πλήρους εθνικής σύνταξης την 20ετία ασφαλιστικού βίου και μειωμένης κατά 2% ανά έτος κάτω των 20 μέχρι τα 15 έτη, όπως έχει θεσπίσει ο Ν. 4387/2016 (Άρθρο 7). Με το προϋπάρχον όριο της 15ετίας, το 22% περίπου των ασφαλισμένων δεν έφτανε ποτέ στην πολυπόθητη σύνταξη!
· Εθνική Σύνταξη Αναπήρων: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ την ακραία ρύθμιση που εφαρμόστηκε με τον Ν. 4387/2016 στον οποίο ορίζεται μειωμένη εθνική σύνταξη ανάλογα με το ποσοστό ανικανότητας.
· Συντάξεις Χηρείας: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ τις αυστηρές προϋποθέσεις για τις συντάξεις χηρείας και διαζευγμένων του Ν. 4387/2016.
· Χορήγηση μιας (1) Εθνικής Σύνταξης: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ και νομιμοποίησε τη χορήγηση μόνο μιας εθνικής σύνταξης σε περίπτωση σώρευσης στο ίδιο πρόσωπο περισσοτέρων συντάξεων, όπως είχε θεσπιστεί με τον Ν. 4387/2016. Σύμφωνα με την διάταξη αυτή, σε περίπτωση σώρευσης συντάξεων χορηγείται μια (1) εθνική σύνταξη.
· Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ): ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) σε κύριες και επικουρικές συντάξεις Η οποία πρωτοθεσπίστηκε με τους Νόμους 3863/2010 και 3986/2011 και 4387/2016 και η εφαρμογή της εξακολουθεί να ισχύει για 17ο έτος.
· Όρια ηλικίας συνταξιοδότησης: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ την αύξηση ανά τριετία των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης από το 2020 και μετά με βάση την αύξηση του προσδόκιμου ζωής των νόμων 3845/2010, 3863/2010, 4336/2015 και 4387/2016.
· Πρόωρη Συνταξιοδότηση - μείωση Σύνταξης: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ σε ισχύ τη διάταξη του Ν. 4387/2016, σύμφωνα με την οποία όσοι εξέρχονται με μειωμένη σύνταξη λόγω γήρατος τιμωρούνται («πέναλτι») με ισόβια μείωση της σύνταξής τους κατά 6% για κάθε έτος πρόωρης φυγής και μέχρι πέντε (5) έτη. Η μείωση τής σύνταξης (μέχρι και το 30%) επιβάλλεται στο ποσό τής εθνικής σύνταξης.
· Εισφορά υπέρ Υγείας: ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ (στο Άρθρο 39) την αύξηση της εισφοράς υπέρ υγείας (ΕΟΠΥΥ) στις κύριες συντάξεις από 4% σε 6% και την επιβολή νέας εισφοράς ύψους 6% σε όλες τις επικουρικές συντάξεις με τους νόμους 4334/2015, 4336/2015 και 4387/2016.
· Κατάργηση του ΕΚΑΣ: ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΕ την μείωση του ΕΚΑΣ από το έτος 2015 και την οριστική κατάργησή του τον Δεκέμβριο του 2019, σύμφωνα με τους νόμους 4334/2015 και 4387/2016. Αρκετές χιλιάδες συνταξιούχων το είχαν απωλέσει ήδη τα έτη 2015 - 2016, ενώ οι νέοι χαμηλοσυνταξιούχοι με το Άρθρο 92 του Ν. 4387/2016 δεν το ελάμβαναν.
Στην κατεδάφιση των ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων από τις μνημονιακές πολιτικές είναι επιβεβλημένη η κοινή δράση των συνδικαλιστικών και συνταξιουχικών οργανώσεων για κατάργηση των αντιασφαλιστικών και μνημονιακών νόμων.
Για την αποκατάσταση και ενίσχυση του Δημόσιου καθολικού, κοινωνικού και αναδιανεμητικού χαρακτήρα της Κοινωνικής Ασφάλισης που θα εξασφαλίζει, την συνεχή και επαρκή κρατική χρηματοδότηση όσο και την εξεύρεση νέων πόρων, που να εξασφαλίζουν ένα αξιοπρεπές επίπεδο συντάξεων.
